Αφίσα

 

Πρόγραμμα

{attachments}

Δελτίο Τύπου

       Με μεγάλη επιτυχία διεξήχθη στις 26 και 27 Ιανουαρίου στο Middle Temple του Λονδίνου το Συνέδριο που διοργανώθηκε από το Πανεπιστήμιο Queen Mary, το Ινστιτούτο Max Planck για το Αλλοδαπό και Διεθνές Ποινικό Δίκαιο (Freiburg) και το Ινστιτούτο Ευρωπαϊκού και Διεθνούς Ποινικού Δικαίου (Αθήνα)  με θέμα: «Εναλλακτικές, άτυπες και μεταβατικές μορφές ποινικής δικαιοσύνης και η νομιμοποίηση νέων τύπων κυρώσεων στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία  διακινδύνευσης» με επιστημονική επιμέλεια των Ulrich Sieber, Διευθυντή Ινστιτούτου Max Planck (Freiburg), Valsamis Mitsilegas, Καθηγητή Νομικής στο Παν/μιο Queen Mary (Λονδίνο), Χρίστου Μυλωνόπουλου, Πρόεδρου του  Ινστιτούτου Ευρωπαϊκού & Διεθνούς Ποινικού Δικαίου (Αθήνα), Εμμανουήλ Μπίλλη,  Senior Researcher στο Ινστιτούτο Max Planck για το Αλλοδαπό και Διεθνές Ποινικό Δίκαιο και Nandor Knust, ομοίως Senior Researcher στο ίδιο Ινστιτούτο. Στην άψογη προετοιμασία του συνεδρίου συνέβαλαν μεταξύ άλλων οι κυρίες Νιόβη Βάβουλα και Φοίβη Μουζακίτη. Έλαβαν μέρος μ.α. ο Αναπληρωτής Εισαγγελέας στο Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης κ. James Stewart, ο Πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρίας Ποινικού Δικαίου Καθηγητής κ. John Vervaele, ο κ. Rudi Fortson QC, Barrister, Επισκέπτης Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Queen Mary, η Καθηγήτρια Ποινικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Computense της Μαδρίτης κυρία Lorena Bachmaier-Winter, η κυρία Saskia Hufnagel Καθηγήτρια στο Παν/μιο του Λονδίνου, ο κ. Philipp Ambach, αρμόδιος για ζητήματα συμμετοχής των παθόντων στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης, η κυρία Chrisje Brants, Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, ο κ. Thierry Delpeuch, του Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας, Centre National de Recherche Scientifique (Grenoble, France), ο Καθηγητής του Παν/μίου Αμβούργου κ. Florian Jeßberger, η Καθηγήτρια στο Παν/μιο Griffith της Αυστραλίας κυρία Susanne Karstedt, η Καθηγήτρια στο Παν/μιο του Illinois κυρία Jacqueline Ross, Prof. Dr. , ο Καθηγητής  στο Παν/μιο Saint Louis (ΗΠΑ) κ. Stephen Thaman, ο Λέκτωρ στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης κ. Νικόλαος Θεοδωράκης, ενώ έντονο ήταν και το ελληνικό στοιχείο με την  Εισαγγελέα Εφετών κα Νταγιάντα, τον Εφέτη Αθηνών  κ. Νικολόπουλο, τη Δικηγόρο Αθηνών κα Παναγιώτα  Παντελεάκου, τον Καθηγητή στο ΔΠΘ κ. Στυλιανό Παπαγεωργίου Γονατά, τον Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Κύπρου κ. Χάρη Παπαχαραλάμπους καθώς και πολλοί Έλληνες μεταπτυχιακοί σπουδαστές από την Ελλάδα και την Αγγλία.

       Αποφασίστηκε η συνέχιση της συνεργασίας των τριών Ινστιτούτων τον Ιούνιο τρ. έτους στο Freiburg και στη συνέχεια το Νοέμβριο 2018 στην Αθήνα με θέμα: «cybercrime».

Φωτογραφίες

 {gallery}eicli/meetings/international-conference-in-criminal-law-greek-2018{/gallery}

Αφίσα

 

Ενημερωτικό Σημείωμα

      Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε υπό την Αιγίδα του Προέδρου της Δημοκzρατίας Κυρίου Προκόπη Παυλόπουλου το 1^ο Διεθνές Συνέδριο Ποινικού Δικαίου, με θέμα «ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ», που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Ευρωπαϊκού και Διεθνούς Ποινικού Δικαίου, από τις 3 έως τις 5 Ιουνίου 2016 στην Αίθουσα Γενικών Συνελεύσεων της Τραπέζης της Ελλάδος. Σκοπός του συνεδρίου ήταν η ενημέρωση για τις νεότερες εξελίξεις στο πεδίο του Διεθνούς Οικονομικού Ποινικού Δικαίου, των εγκλημάτων Διαφθοράς, του Ευρωπαϊκού Ποινικού Δικαίου και το Δικαίου των Διεθνών Εγκλημάτων, χαρακτηριστική δε ήταν η ιδιαίτερα πολυπληθής συμμετοχή εκλεκτών εκπροσώπων του δικηγορικού και δικαστικού κλάδου, πανεπιστημιακών δασκάλων αλλά και πολλών νέων νομικών από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Στο καλωσόρισμά του ο Πρόεδρος του Ινστιτούτου, επικεφαλής της οργανωτικής επιτροπής και Μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, Καθηγητής Χρίστος Μυλωνόπουλος τόνισε ότι σκοπός του Ινστιτούτου δεν είναι μόνον η καλλιέργεια του Ποινικού Δικαίου, αλλά επίσης και η ενθάρρυνση της εξωστρέφειας της Ελληνικής ποινικής επιστήμης και η ενίσχυση της προσέγγισης και αλληλοκατανόησης διαφορετικών εννόμων τάξεων (γι’ αυτό και έμβλημά του είναι η φράση από την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή: «ου γαρ συνέχθειν αλλά συμφιλείν έφυν»). Παράλληλα όμως απευθύνεται κατ’ εξοχήν στους νέους, επιδιώκοντας να δημιουργήσει έναν πόλο έλξης γι’ αυτούς.

Χαιρετισμούς απηύθηναν ο Υπουργός Δικαιοσύνης Καθηγητής Νίκος Παρασκευόπουλος, η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ευτέρπη Κουτζαμάνη και ο Γενικός Γραμματέας του Ινστιτούτου, Εισαγγελέας Εφετών Δημήτρης Ασπρογέρακας καθώς και εκ μέρους του Διοικητού της Τραπέζης της Ελλάδος, ενώ αναγνώσθηκε χαιρετιστήρια επιστολή του Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του HarvardLloydWeinreb.

Η πρώτη συνεδρία «Γενικές αρχές και νεότερες εξελίξεις του Διεθνούς Ποινικού Δικαίου», διεξήχθη υπό την προεδρία του Ομ. Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και Μέλους της Ακαδημίας Αθηνών Νικολάου Ανδρουλάκη, εκκινώντας με την ομιλία του Ομ. Καθηγητή του Πανεπιστημίου του Μονάχου και αδιαμφισβήτητου «πατριάρχη» της Γερμανικής Ποινικής Επιστήμης, Claus Roxin, σχετικά με την «αυτουργία μέσω των οργανωτικών δομών της εξουσίας». Η ομιλία του Καθηγητή Roxin, η παρουσία του οποίου ενεποίησε τιμή στο Συνέδριο του νεοϊδρυθέντος Ινστιτούτου, ανεφέρετο στην αντιμετώπιση εγκληματικών εκτροπών από εκπροσώπους οργανωτικών δομών εξουσίας σε διεθνές επίπεδο, θέσεις οι οποίες έχουν υιοθετηθεί πολλαπλώς και από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, με περαιτέρω αναφορά στην «κυριαρχία επί της πράξεως» ως χαρακτηριστικού της εγκληματικής αυτουργίας.

Τον Καθηγητή Roxin διαδέχθηκε στο βήμα, με θέμα «Η αλλαγή παραδείγματος από το ποινικό δίκαιο στο δίκαιο της ασφάλειας: Η μετάλλαξη των κανόνων και των ορίων στον έλεγχο του εγκλήματος», οΚαθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Freiburg Ulrich Sieber, Διευθυντής του διεθνούς φήμης Ινστιτούτου Max Planck για το Διεθνές και Αλλοδαπό Ποινικό Δίκαιο, παρουσιάζοντας ένα εν εξελίξει ερευνητικό πρόγραμμα του Ινστιτούτου. Αντικείμενό του η διεθνώς παρατηρούμενη, ολοένα εντεινόμενη, εξέλιξη του κλασικού κατασταλτικού ποινικού δικαίου σε τμήμα ενός γενικότερα εξασφαλιστικού δικαίου, στο οποίο εντάσσονται, εκτός από το προληπτικό ποινικό δίκαιο, το αστυνομικό δίκαιο, το δίκαιο των μυστικών υπηρεσιών, το δίκαιο του πολέμου και άλλα διοικητικά, αστικά και ιδιωτικού δικαίου νομικά μορφώματα, που συναπαρτίζουν ένα αρχιτεκτόνημα προστασίας της δημόσιας ασφάλειας, στο πλαίσιο της παγκοσμίως ολοένα ενδυναμούμενης «κοινωνίας της διακινδύνευσης» (Risikogesellschaft), με τελικό ζητούμενο το συγκερασμό της μεγαλύτερης δυνατής ασφάλειας έναντι των επιτεινόμενων κινδύνων, με την πάντοτε επιβαλλόμενη προστασία των ατομικών ελευθεριών.

Επόμενος ομιλητής ήταν ο Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Goethe της Φρανκφούρτης Ulfrid Neumann, με θέμα «Η διεθνής ποινική δικαιοδοσία μεταξύ Δικαίου και Πολιτικής». Αντικείμενο προβληματισμού αποτέλεσε η λειτουργία μιας παρατηρούμενης πολιτικής επιλεκτικότητας καθόσον αφορά στη διαδικασία θέσης σε κίνηση της Διεθνούς Ποινικής Δικαιοσύνης, σε συνάρτηση με τον συχνό ισχυρισμό ότι αυτή, ιδίως όπως εκπροσωπείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης, διακρίνεται από μονομέρεια, αναγόμενη σε πολιτικούς παράγοντες, τόσο ώστε τείνει να εξαντλείται στην καταδίκη Αφρικανών δικτατόρων, καταλείποντας ανέγγιχτες τις μεγάλες (ή έστω μεσαίες, αλλά σημαντικές) δυνάμεις.

Η πρώτη, πανηγυρική, συνεδρία ολοκληρώθηκε με την ομιλία του Καθηγητή Χρίστου Μυλωνόπουλου, με θέμα «Η ανάγκη μιας γενικής θεωρίας ποινικού δικαίου για την διαμόρφωση αποτελεσματικών και δίκαιων διεθνών ποινικών κανόνων». Η θεαματική εξέλιξη του διεθνούς ποινικού δικαίου υπό ευρεία έννοια, σε διεθνές και περιφερειακό επίπεδο, οδηγεί σε: α) Σχετικοποίηση της αρχής της νομιμότητας, β) Προϊούσα κάμψη της εθνικής κυριαρχίας των επιμέρους κρατών, οφειλόμενη στην επιθυμία αποτελεσματικής ποινικής καταστολής εγκλημάτων με διεθνείς όψεις, γ) Ανάγκη αυτοτελούς νομιμοποίησης της λειτουργία της ποινής στο πεδίο του διεθνούς ποινικού δικαίου, δ) Διάκριση ποινικού και διοικητικού αδίκου, ώστε να αρθεί η απόκλιση της νομολογίας του ΕΔΔΑ και του ΔΕΕ, ε) ζητήματα συμμετοχής, υποκειμενικής υπόστασης, ενοχής και τοπικών ορίων της ποινικής εξουσίας εκάστου κράτους. Καταδεικνύεται, έτσι, η ανάγκη διαμόρφωσης μιας γενικής θεωρίας στο διεθνές ποινικό δίκαιο, μέσω του καθοριστικού ρόλου της ποινικής δογματικής, όπως έχει διαμορφωθεί από την ευρωπαϊκή ποινική επιστήμη και αξιοποιείται ήδη από την ποινική θεωρία του commonlaw.

Η δεύτερη ημέρα ξεκίνησε με το «Ευρωπαϊκό Ποινικό Δίκαιο», υπό την προεδρία του Πρόεδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας ε.τ. και τ. Πρωθυπουργού Παναγιώτη Πικραμμένου. Ο Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Trier Ηans Heiner Kühne ανέπτυξε το θέμα «Επιχειρήσεις της Αστυνομίας στον Ευρωπαϊκό Χώρο – Ελευθερία ελέγχου στο κράτος δικαίου;». Ο καθοριστικός ρόλος της αστυνομίας σε κάθε δημοκρατικό κράτος, για την επιβολή και προστασία σημαντικών έννομων αγαθών, η ενδεχόμενη ύπαρξη λόγων αποκλεισμού, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, της ατομικής ευθύνης αστυνομικών οργάνων (Europol και OLAF) κατά έναν τόσο κατηγορηματικό και ενάντιο στις κοινές παραδόσεις των δικαίων των κρατών-μελών τρόπο, καθώς και η πιθανότητα ύπαρξης μέσων ελέγχου, τα οποία αναχετίζουν την ως άνω παροχή ασυλίας, επιρρωνύουν ότι η ανάγκη μεταφοράς της ποινικής δίωξης από το εθνικό επίπεδο σε αυτό της ΕΕ δεν δύναται να παραγκωνίσει τις εγγυήσεις παροχής έννομης προστασίας που παρέχουν το Ευρωπαϊκό και τα εθνικά Συντάγματα.

Ο Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Ludwig-Maximilian του Μονάχου Helmut Satzger πραγματεύτηκε το «Πόσο μακριά επιτρέπεται και πρέπει να φθάσει η σύγκλιση των νομοθεσιών στον ευρωπαϊκό χώρο; - Το ζήτημα της εναρμόνισης των γενικών αρχών και των ποινικών κυρώσεων». Η πορεία προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση περιλαμβάνει και το Ποινικό Δίκαιο, υπό την μορφή: α) της σύμφωνης με το ενωσιακό δίκαιο ερμηνείας, β) του συνδυασμού εθνικών ποινικών νόμων εν λευκώ με Κανονισμούς της ΕΕ, γ) των νομοθετικών πράξεων που εναρμονίζουν τα ποινικά δίκαια. Παρότι η τάση προς εναρμόνιση πραγματοποιείται -ως ένα βαθμό-, εντούτοις εξακολουθεί να υπάρχει ένδεια θεωριών και – ακριβώς στο πεδίο του Γενικού Μέρους – μιας συνεκτικής και πειστικής ακολουθητέας γραμμής από τον Ενωσιακό Νομοθέτη, η οποία θα διευκόλυνε την ανάπτυξη μιας υπερεθνικής ποινικής δογματικής στο πεδίο της ΕΕ.

Σημαντικές παρατηρήσεις για τον χαρακτήρα του σύγχρονου Ευρωπαϊκού Ποινικού Δικαίου έκανε η Καθηγήτρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Μαρία Καϊάφα-Γκμπάντι, στην ομιλία της με τίτλο: «Το ποινικό δίκαιο στην εποχή της παγκοσμιοποίησης: θεμελιώδη ερωτήματα σε μια συγκριτική θεώρηση του αμερικανικού και του ενωσιακού ποινικού δικαίου». Ανέδειξε, συγκεκριμένα, τα βασικά χαρακτηριστικά της διαχρονικής διεθνοποίησης του ποινικού δικαίου, και ιδίως τη σύγχρονη τάση «συγκεντρωτισμού» στην παραγωγή του, συνδεόμενη ιδιαιτέρως με την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και τον επικαθορισμό της πολιτικής και του δικαίου από αυτήν, συγκρίνοντας το ποινικό δίκαιο της ΕΕ με το ομοσπονδιακό ποινικό δίκαιο των ΗΠΑ, ως διεπίπεδων συστημάτων ποινικής καταστολής, με κεντρικούς άξονες αναφοράς: α) την αρμοδιότητα του κεντρικού ή υπερκείμενου επιπέδου (ομοσπονδιακού κράτους ή υπερκρατικού οργανισμού) για θεσμοθέτηση ποινικών κανόνων, και β) το ρόλο επιλεγμένων θεμελιωδών αρχών του ποινικού δικαίου στο πλαίσιο του κεντρικού ή υπερκείμενου επιπέδου θεσμοθέτησης αυτών, συμπεραίνοντας την αναγκαιότητα σημαντικών βελτιώσεών του ενωσιακού ποινικού δικαίου.

Ο Καθηγητής Ευρωπαϊκού Ποινικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου Valsamis Μitsilegas ανέπτυξε το θέμα «Αμοιβαία Αναγνώριση, Αμοιβαία Εμπιστοσύνη και Θεμελιώδη Δικαιώματα μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας». Εμβληματική καθόσον αφορά στην εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης στο πεδίο του ποινικού δικαίου είναι η απόφαση-πλαίσιο για το Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, το πρώτο και κύριο μέτρο αμοιβαίας αναγνώρισης (χαρακτηριστική η κατάργηση του διπλού αξιοποίνου), που εφαρμόστηκε πλήρως και λεπτομερώς μέχρι σήμερα. Επρόκειτο, ωστόσο, και για μια «μαξιμαλιστική» προσέγγιση της αμοιβαίας αναγνώρισης, που προκάλεσε την αναζήτηση πρακτικών τρόπων μετριασμού της στις έννομες τάξεις των κρατών-μελών (λ.χ. με επίκληση της αρχής της αναλογικότητας). Ιδιαίτερα ασχολήθηκε ο ομιλητής με την σχέση ανάμεσα στην αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών-μελών και την επίκληση των θεμελιωδών δικαιωμάτων ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, απολήγοντας στην «σύμπλευση αμοιβαίας αναγνώρισης και εναρμόνισης».

Τον λόγο πήρε ακολούθως ο Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Τριανταφύλλου, ο οποίος ασχολήθηκε με «Το δικαίωμα υπεράσπισης στις διαδικασίες διασυνοριακής συλλογής απόδειξης», καταδεικνύοντας ότι το εθνικό και διεθνές δίκαιο δεν κατοχυρώνει σε ικανοποιητικό βαθμό το δικαίωμα απόδειξης των διαδίκων και ειδικότερα το δικαίωμα να υποβάλλουν οι ίδιοι αιτήματα συνδρομής ή να επιτυγχάνουν την υποβολή παρόμοιων αιτημάτων από τις εθνικές αρχές, ενώ η ενσωμάτωση της Οδηγίας για την Ευρωπαϊκή Εντολή Έρευνας σε ποινικές υποθέσεις (Οδηγία 2014/41/EU) δεν αναμένεται να βελτιώσει την κατάσταση. Αναφέρθηκαν, επίσης, τα μέσα υπεράσπισης του θιγομένου από την εκτέλεση αιτήσεων δικαστικής συνδρομής και παρουσιάστηκε το μοντέλο που υιοθετεί εν προκειμένω η ανωτέρω Οδηγία, διακρίνοντας ειδικότερα τις αντιρρήσεις κατά της έκδοσης από τις αντιρρήσεις κατά της εκτέλεσης αυτής.

Η δεύτερη συνεδρία ολοκληρώθηκε με παρουσίαση από τους Ιωάννη Μοροζίνη, Διδάκτορα του Πανεπιστημίου του Μονάχου, και Εμμανουήλ Μπίλλη, Διδάκτορα του Πανεπιστημίου του Freiburg, των σκοπών και δραστηριοτήτων του Ινστιτούτου Ευρωπαϊκού και Διεθνούς Ποινικού Δικαίου και των προοπτικών συνεργασίας του με το Research School του Ινστιτούτου Max Planck για το Διεθνές και Αλλοδαπό Ποινικό Δίκαιο (Freiburg) αντίστοιχα.

Κορυφαία στιγμή του Συνεδρίου ήταν η ανακοίνωση περί έναρξης επίσημης συνεργασίας μεταξύ των δύο Ινστιτούτων, από τον Διευθυντή του Ινστιτούτου MaxPlanck, Καθηγητή UlrichSieber. Όπως δήλωσε ο Πρόεδρος του ΙΕΔΠΔ, Καθηγητής Χρ. Μυλωνόπουλος, «Η συνεργασία ενός κολοσσού, όπως είναι το Ινστιτούτο MaxPlanck με το νεοπαγές Ινστιτούτο της Αθήνας, αποδεικνύει την εκτίμηση που τρέφουν οι Γερμανοί συνάδελφοι στους Έλληνες νομικούς και την εμπιστοσύνη τους, ότι παρά την έλλειψη υλικών πόρων είναι σε θέση να συμβάλουν ουσιαστικά στην προαγωγή της επιστήμης».

Την προεδρία της τρίτης συνεδρίας, με αντικείμενο«Διεθνές Οικονομικό Ποινικό Δίκαιο-Διαφθορά» ανέλαβε ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου ε.τ. Ιωάννης Τέντες, δίνοντας το λόγο στον Καθηγητή του Πανεπιστημίου του Πεκίνου Genlin Liang για να αναπτύξει το θέμα «Το κινεζικό δίκαιο για την καταπολέμηση της δωροδοκίας και η Σύμβαση για την καταπολέμηση της διαφθοράς: μια συγκριτική μελέτη». Το ισχύον σήμερα κινεζικό ποινικό σύστημα για την καταπολέμηση της δωροδοκίας είναι ουσιαστικά εναρμονισμένο με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά της Διαφθοράς (UNCAC), ενώ στον ισχύοντα Ποινικό Κώδικα του 1997, όπως έχει τροποποιηθεί, τα αδικήματα της δωροδοκίας χωρίζονται σε: α) παθητική δωροδοκία, β) ενεργητική δωροδοκία και γ) δια μεσολαβήσεως δωροδοκία. Σημειωτέον ότι: α) το νομικό πρόσωπο, του οποίου αναγνωρίζεται εν γένει η ποινική ευθύνη, δύναται να καταστεί αξιόποινο λόγω δωροδοκίας, ενεργητικά ή παθητικά και β) το κινεζικό ποινικό δίκαιο καταλείπει ατιμώρητες πολλές περιπτώσεις δωροδοκίας, που εμπίπτουν στο προστατευτικό πεδίο της UNCAC, δεδομένου ότι η ενεργητική δωροδοκία διώκεται αν το ποσό υπερβαίνει τα 10.000 γουάν, η δε παθητική είτε αν υπερβαίνει τα 5.000 γουάν είτε αν δεν τα υπερβαίνει, αλλά έχει τελεσθεί υπό σοβαρές περιστάσεις.

Με τις«Εξελίξεις στην ιατρική των μεταμοσχεύσεων. Νομικές και ηθικές συνέπειες ιδίως από πλευράς διεθνούς ποινικού δικαίου», ασχολήθηκε η Brigitte Tag, Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης και Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών. Η ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή αποκτά στις ευρωπαϊκές και μη χώρες συνεχώς μεγαλύτερη σημασία λόγω της προόδου στις διάφορες μεθόδους εφαρμογής της, όπως π.χ. η τεχνητή γονιμοποίηση μέσω δωρεάς σπέρματος, ωαρίων, εμβρύων αλλά και η παρένθετη μητρότητα. Το επιτρεπτό των διαφόρων διαδικασιών της αναπαραγωγικής ιατρικής στις επιμέρους χώρες παρουσιάζει διαφοροποιήσεις, οι οποίες, ενόψει της κινητικότητας που χαρακτηρίζει τα ενδιαφερόμενα ζευγάρια, δημιουργούν συχνά προβλήματα διεθνούς δικαίου, τα οποία, μεταξύ άλλων, επισήμανε η ομιλήτρια.

Στο θέμα της διαφθοράς επέστρεψε με την ομιλία του για την «ανάγκη ενσωμάτωσης του ευρωπαϊκού δικαίου στο εθνικό ποινικό δίκαιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς» ο Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ludwig-Maximilian του Μονάχου Frank Saliger. H Γερμανία αντιμετωπίζει σήμερα ένα ιστορικά πρωτόγνωρο κύμα ποινικοποίησης της διαφθοράς. Μετά τον περιεκτικό νόμο του Νοεμβρίου του 2015, ακολούθησαν ειδικοί νόμοι κατά της διαφθοράς στους τομείς της υγείας και του αθλητισμού. Πρόκειται εν γένει για μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο διεθνών κειμένων, που απολήγουν σε νομοθετικούς πλεονασμούς και σε τριβές με τις προϋπάρχουσες περί αυτήν ποινικές προβλέψεις. Την ποιότητα της νομοθετικής υπερδραστηριότητας επηρεάζει η ασάφεια της έννοιάς της, ενώ το ποινικό δίκαιο της διαφθοράς δεν χαρακτηρίζεται από μια διμερή σχέση ανάμεσα στον «δίδοντα» και στον «εισπράττοντα», αλλά από μια τριμερή σχέση που περιλαμβάνει και την σχέση ανάμεσα στον «εισπράττοντα» και τον προϊστάμενό του.

Τη δικονομική διάσταση των μέτρων καταπολέμησης της διαφθοράς ανέπτυξε ο Καθηγητής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Θεοχάρης Δαλακούρας, στην ομιλία του με θέμα «Η ανακριτική διαδικασία στα εγκλήματα διαφθοράς. Όρια επέμβασης στα δικαιώματα του ατόμου υπό το φως της ΕΣΔΑ». Οι πρόσφατες εξελίξεις των κατασταλτικών δικονομικών ρυθμίσεων της διαφθοράς επιβάλλουν την ενίσχυση των αξιακών δομών, υπό εγγυητικό και δικονομικό πρίσμα, κατά την έννοια της ΕΣΔΑ. Μέσω μιας αποτίμησης του ισχύοντος ευρωπαϊκού και εθνικού νομικού πλαισίου, καταδείχθηκαν: α) τρόποι αναβάθμισης των ανακριτικών ερευνών, β) μια περαιτέρω οριοθέτηση του ελέγχου των περιουσιακών στοιχείων των εμπλεκόμενων προσώπων και γ) η ανάγκη δικαιοκρατικής ενίσχυσης της χρήσης ειδικών ανακριτικών πράξεων, αποδεικτικής τεκμηρίωσης συμπεριφορών διαφθοράς με την λήψη μέτρων προστασίας μαρτύρων, και αναβάθμισης της διεθνούς δικαστικής συνεργασίας σε ανακριτικό επίπεδο.

Επακολούθησε Στρογγυλή Τράπεζα με αντικείμενο την «Ανάκτηση προϊόντων διαφθοράς (assetrecovery) στα διασυνοριακά και διεθνή εγκλήματα», στην οποία έλαβαν μέρος οι Νικόλαος Παντελής, Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Δρ. CameliaBogdan, Εφέτης Βουκουρεστίου/Ρουμανία, και Παναγιώτης Αθανασίου, Εισαγγελέας Οικονομικού Εγκλήματος.

Την τέταρτη και τελευταία συνεδρία, υπό την προεδρία του Αθανασίου Κουτρομάνου, Προέδρου Αρείου Πάγου ε.τ., με θέμα «Το Δίκαιο των Διεθνών Εγκλημάτων», άνοιξε ο Francisco Muñoz-Conde, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Pablo de Olavide της Σεβίλλης, με αντικείμενο την «Έμμεση αυτουργία ως μέσο αντιμετώπισης αξιοποίνων πράξεων στη νομολογία της Λατινικής Αμερικής». Βασιζόμενος στη θεωρία του Καθηγητή Roxin, υιοθετούμενη στο άρθρο 25 του Καταστατικού του Διεθνούς Δικαστηρίου και ήδη από Ειδικά Διεθνή Ποινικά Δικαστήρια, κατέδειξε ότι η θεωρία αυτή, δυνάμενη να χρησιμοποιηθεί για τη θεμελίωση ποινικής ευθύνης βασικών ιθυνόντων των εγκληματικών μηχανισμών εξουσίας, ως εμμέσων αυτουργών, αλλά και των μεσαίων βαθμίδων της ιεραρχίας, είναι ακατάλληλη να καλύψει όλα τα μέλη της, διότι άλλως θα αλλοιώνετο η έννοια της κυριαρχίας επί της πράξεως. Στην περίπτωση των ευθέως συνδεομένων ασκούντων την εξουσία και υψηλόβαθμων στελεχών ενός μηχανισμού εξουσίας, γίνεται μάλλον λόγος για «έμμεση συναυτουργία», κατασκευή που συνδυάζει τα χαρακτηριστικά μιας κάθετης ιεραρχικής σχέσης και εναλλαξιμότητας του εκτελεστικού οργάνου με αυτά μιας οριζόντιας συναυτουργικής σχέσης.

Με τις «Στοχευμένες δολοφονίες» ασχολήθηκε ακολούθως ο Jesús-Μaria Silva Sanchez, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Pompeu Fabra της Βαρκελώνης. Οι «στοχευμένες» θανατώσεις, που αναλαμβάνει και εκτελεί μια νόμιμη κρατική εξουσία εναντίον επικίνδυνων εχθρών της, γίνονται αντικείμενο προβληματισμού όταν συντελούνται σε καιρό ειρήνης ή ακόμα και σε καιρό πολέμου, εφόσον στοχεύουν πολίτες, που δεν λαμβάνουν ευθέως μέρος στις εχθροπραξίες. Μέσω αναφοράς στους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, συμπεραίνεται ότι οι θανατώσεις είναι παράνομες, με τα σημαντικότερα προβλήματα να αφορούν στις στοχευμένες θανατώσεις «τρομοκρατών» - οι οποίοι είτε δεν έχουν ακόμη αποπειραθεί να διαπράξουν τρομοκρατική επίθεση (αυτή, όμως, με βεβαιότητα επίκειται), είτε την έχουν ήδη διαπράξει - πρακτικές δυσχερώς δικαιολογήσιμες, παρόλες τις προσπάθειες δογματικής θεμελίωσής τους κυρίως στις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Ο Καθηγητής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Άγγελος Κωνσταντινίδης, με θέμα «Η Αρχή της Παγκόσμιας Δικαιοσύνης – Επίκαιρα ζητήματα (Ναρκωτικά – Νομιμοποίηση Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες – Τρομοκρατία)», κατέδειξε ότι νομιμοποιητική της βάση συνιστά η ιδιάζουσα σοβαρότητα και βαρύτητα των σχετικών εγκλημάτων, των οποίων η τιμώρηση παρουσιάζει διεθνές (πανανθρώπινο) ενδιαφέρον και επί αυτών, μετά την Συνθήκη της Λισσαβόνας, εφαρμόζεται η απαγόρευση της διπλής τιμώρησης (nebisinidem). Αναπτύχθηκε, επίσης, η εφαρμογή της σε επιμέρους «διεθνή» εγκλήματα, όπως το παράνομο εμπόριο ναρκωτικών φαρμάκων και η τρομοκρατία, ενώ ευλόγως αποκλείστηκε η αναγόρευση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες σε «διεθνές έγκλημα».

Πρωτότυπες απόψεις σχετικά με το «Απεχθές και παράνομο δημόσιο χρέος ως έγκλημα του κράτους» ανέπτυξε ο Ilias Bandekas, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Brunel του Λονδίνου, προτείνοντας επέκταση των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, ώστε να περιλαμβάνουν και συμπεριφορές χωρίς βία κατά προσώπου, αλλά καταλήγουσες, μετά από μια χρονική περίοδο, σε οξεία επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης ενός αστικού πληθυσμού. Η αξία, της οποίας ζητείται η προστασία μέσω ενός εγκλήματος δόλιας κρατικής υπερχρέωσης, αφορά στην απόλαυση των θεμελιωδών κοινωνικο-οικονομικών δικαιωμάτων, τα οποία ακριβώς ο πληθυσμός αποστερείται.

Ο Δημήτρης Κιούπης, Επίκουρος Καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με θέμα «Τα τοπικά όρια ισχύος των ποινικών νόμων και το διαδικτυακό έγκλημα» εστίασε στο ερώτημα, ποιο κράτος διαθέτει την εξουσία να διώξει το διαδικτυακό έγκλημα, και κατέδειξε ότι ο κεντρικός ρόλος της αρχής της εδαφικότητας περιορίζεται σταδιακά από τη διευρυμένη εφαρμογή των αρχών της ενεργητικής ή παθητικής προσωπικότητας και της παγκόσμιας δικαιοσύνης, ενώ η πρακτική εφαρμογή της δυσχεραίνεται, καθώς το διαδικτυακό έγκλημα επαναπροσδιορίζει ή και υπερβαίνει τις παραδοσιακές αντιλήψεις περί υλικής αποτύπωσης και φυσικής εδαφικής παρουσίας. Η τελική απάντηση του ερωτήματος σχετίζεται με: α) τη φύση της συγκεκριμένης αξιόποινης συμπεριφοράς και β) τα ιδιαίτερα τεχνικά χαρακτηριστικά της χρησιμοποιούμενης κατά περίπτωση διαδικτυακής επικοινωνίας.

Στην τελευταία εισήγηση του Συνεδρίου, ο Εμμανουήλ Σφακιανάκης, Υποστράτηγος της ΕΛ.ΑΣ., ανέπτυξε «Το διαδικτυακό έγκλημα ως οικουμενικό φαινόμενο. Νομοθετικές ελλείψεις σε εθνικό και διεθνές επίπεδο». Μετά από ορισμό των βασικών εννοιών, παρουσιάστηκαν οι επιπτώσεις της εξέλιξης των τεχνολογιών, της διείσδυση των ψηφιακών μέσων και του διαδικτύου στις διάφορες μορφές εγκληματικότητας, καταδεικνύοντας τις δυσκολίες που συνεφέλκονται αυτές οι μεταλλάξεις π.χ. στον προσδιορισμό του τόπου του εγκλήματος, στην αυξημένη ταχύτητα διάπραξής του, στις αναγκαίες εξειδικευμένες τεχνικές γνώσεις για την διερεύνησή του και τον εντοπισμό του δράστη. Μέσα από συγκεκριμένα πραγματικά παραδείγματα (απάτη, «ξέπλυμα» βρώμικου χρήματος, υποκλοπή/αλλοίωση προσωπικών δεδομένων, παιδική πορνογραφία, τρομοκρατία), επισημάνθηκαν ελλείψεις σε επίπεδο διεθνούς συνεργασίας και εθνικής νομοθεσίας.

Το Συνέδριο ολοκληρώθηκε με χαιρετισμό εκ μέρους του Προέδρου εν μέσω γενικής συγκινήσεως και προσδοκίας για τη δημοσίευση των πρακτικών.

Φωτεινή Π. Δημοπούλου

Δικηγόρος, LLM Ποινικού Δικαίου

LLM Αστικού Δικαίου

Υποψήφια Διδάκτωρ Ποινικού Δικαίου

Νομικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α.

Φωτογραφίες

{gallery}eicli/meetings/1o_diethnes_sunedrio{/gallery}

Αρχεία

 

Αφίσα

Ομιλίες

{attachments}

Φωτογραφίες

{gallery}/media/jw_sigpro/users/0000000045/3o-synedrio-eicli{/gallery}

Δημοσίευμα ereportaz

Μπορείτε να δείτε ολόκληρο το άρθρο εδώ.

 

Αφίσα

Ενημερωτικό Σημείωμα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ

2^Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΟΘΥΣ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ:

«ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΟΙΝΚΟ ΔΙΚΑΙΟ.Η ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΨΕΙΣ»

Παρουσία σημαντικών εκπροσώπων του πολιτικού και ακαδημαϊκού βίου, δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών, νομικών αλλά και νέων επιστημόνων, πραγματοποιήθηκε την 17^η Δεκεμβρίου 2015 στο αμφιθέατρο «Γιάννος Κρανιδιώτης» του Υπουργείου Εξωτερικών το 2^ο Συνέδριο του Ινστιτούτου Ευρωπαϊκού και Διεθνούς Ποινικού Δικαίου με θέμα «Αρχαιότητες και Διεθνές Ποινικό Δίκαιο. Η δικαστική προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς με διεθνείς όψεις». Οι εργασίες του Συνεδρίου ανέδειξαν φλέγοντα ζητήματα γύρω από την ποινική προστασία των αρχαιοτήτων, η οποία θέτει όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και διεθνώς μερικά από τα πλέον επίκαιρα και συνάμα ακανθώδη προβλήματα. Την εύστοχη επιλογή του υπό συζήτηση θέματος υπαγόρευσε το αναντίρρητο γεγονός ότι, η παράνομη διακίνηση αγαθών πολιτιστικής κληρονομιάς βρίσκεται διαχρονικά στο κέντρο του ποινικού ενδιαφέροντος, με τα στατιστικά στοιχεία να ενισχύουν ολοένα και περισσότερο τη διαπίστωση αυτή. Αρκεί να λάβει κανείς υπόψη του, ότι τα εγκλήματα κατά των αρχαιοτήτων συνιστούν, μαζί με την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών και όπλων, έναν από τους μεγαλύτερους κύκλους εγκληματικής δραστηριότητας του οργανωμένου εγκλήματος με ετήσιο τζίρο που ξεπερνά τα 3 δισεκατομμύρια δολάρια!

Οι επιμέρους θεματικές του Συνεδρίου αναπτύχθηκαν διεξοδικά από τους ομιλητές κκ. Χρίστο Μυλωνόπουλο, Πρόεδρο του Ινστιτούτου και Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, AndreaCastaldo, Καθηγητή του Πανεπιστημίου του Σαλέρνο, Ιωάννη Ανδρουλάκη, Λέκτορα του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς και τους Δ.Ν. – Δικηγόρους, Ιωάννη Μοροζίνη και Γεώργιο Μπουρμά. Της εκδηλώσεως προήδρευσε η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, κα Ευτέρπη Κουτζαμάνη, η οποία αφού παρουσίασε τους συμμετέχοντες, προέβη σε επιτυχείς σχολιασμούς των εισηγήσεών τους. Κατά την έναρξη του συνεδρίου χαιρετισμό απηύθυνε ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, κ. Νίκος Παρασκευόπουλος, δίδοντας έμφαση στη σπουδαιότητα καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Ο Καθηγητής Χρίστος Μυλωνόπουλος ανέπτυξε εισήγηση με θέμα: «Πολιτιστικός «εθνικισμός» και πολιτιστικός «διεθνισμός». Η ποινική διάσταση στην υπόθεση των Μαρμάρων του Παρθενώνα» και επιχείρησε να δείξει ότι ακόμη και με βάση τα επιχειρήματα των πολεμίων της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα η διακατοχή τους από το Βρετανικό Μουσείο είναι επιλήψιμη. Ξεκινώντας από τη σκέψη, ότι προστατευόμενο έννομο αγαθό στην ποινική νομοθεσία περί αρχαιοτήτων όχι μόνον της Ελλάδας αλλά και πολλών άλλων χωρών είναι (εκτός από το πολιτιστικό περιβάλλον και την κυριότητα) κατ’ εξοχήν η πολιτιστική κληρονομιά, επεσήμανε ότι αυτή συνίσταται στην πολιτιστική και ιστορική ταυτότητα ενός λαού και ότι η μεν ιστορική ταυτότητα προστατεύεται ήδη διεθνώς, κυρίως με τη Διακήρυξη της ΟΥΝΕΣΚΟ του 2003, η δε κυριότητα ως δικαίωμα του κράτους να διαθέτει τις αρχαιότητες κατ’ αρέσκεια κάμπτεται όχι μόνον από εσωτερικούς αλλά και από διεθνείς κανόνες που περιορίζουν δραστικά στο θέμα αυτό τα κυριαρχικά δικαιώματα του κράτους. Βάσει των εξελίξεων στο διεθνές δίκαιο η κατοχή των Μαρμάρων συνιστά έγκλημα παραλείψεως αφού δεν αποκαθίσταται η αρτιότητα του διαμελισμένου μνημείου, όπως υπάρχει εκ του διεθνούς δικαίου ιδιαίτερη νομική υποχρέωση, ενώ βάσει του αγγλικού νόμου για τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα (ProceedsofCrimeAct-PoCA), τα Μάρμαρα, ως προϊόν δωροδοκίας του Οθωμανού καϊμακάμη από τον Ελγιν θα πρέπει να ερευνηθεί αν αποτελούν, κατά το ισχύον σήμερα στο Η.Β. δίκαιο, προϊόν εγκλήματος που κατέχονται παρανόμως. Άλλωστε, ήδη από τις αρχές του 21^ου αι. πληθαίνουν οι περιπτώσεις επιστροφής αρχαιοτήτων στα κράτη παραγωγής των.

Εν συνεχεία, ο Καθηγητής Ποινικού Δικαίου του Πανεπιστημίου του Σαλέρνο, AndreaCastaldo, παρουσίασε το νομικό πλαίσιο της Ιταλίας σε σχέση με τα πολιτιστικά αγαθά. Ευθύς εξαρχής διετύπωσε το συμπέρασμα, ότι παρά την αυξημένη προστασία που παρέχει το ιταλικό δίκαιο στα αγαθά εθνικής πολιτιστικής κληρονομιάς, τα εγκλήματα κατά της τέχνης και συνακόλουθα τα έσοδα που προκύπτουν από την παράνομη διακίνησή τους ολοένα και πληθαίνουν. Το φαινόμενο αυτό κατέστησε αναγκαία την ενίσχυση του ποινικού οπλοστασίου της γείτονας χώρας με την θέση σε ισχύ του υπ’ αριθ. 42/2004 Διατάγματος, το οποίο περιέχει πλήθος ποινικών διατάξεων για αδικήματα κατά των πολιτιστικών αγαθών. Έπειτα, προέβη σε μια εξαντλητική παρουσίαση των εγκλημάτων τέχνης, όπως αυτά τυποποιούνται τόσο στο ως άνω Διάταγμα όσο και στον ιταλικό Ποινικό Κώδικα, ενώ αναφέρθηκε με έμφαση στη δημιουργία του CCTPC, ήτοι του Αστυνομικού Σώματος που ιδρύθηκε κατόπιν σχετικής σύστασης της UNESCO με αποκλειστική αρμοδιότητα την προστασία των αρχαιοτήτων, τη διερεύνηση των εγκλημάτων τέχνης, τον εντοπισμό και την επιστροφή στην Ιταλία παρανόμως εξαχθέντων ιταλικών έργων τέχνης, την ευαισθητοποίηση του κοινού και τη συνεργασία με διεθνή όργανα. Ιδιαίτερη μνεία έκανε στην κύρωση Διεθνών Συμβάσεων από το ιταλικό κράτος, οι οποίες συμβάλλουν σημαντικά στην πρόληψη και καταπολέμηση των εγκλημάτων τέχνης. Η μεν πρώτη υπό τον τίτλο «Σύμβαση για τα Ληπτέα Μέτρα για την Απαγόρευση και την Παρεμπόδιση της Παράνομης Εισαγωγής, Εξαγωγής και Μεταβίβασης της Κυριότητας των Πολιτιστικών Αγαθών» κυρώθηκε από την Ιταλία το 1978, ωστόσο, παραμένει ελάχιστα δημοφιλής στα λοιπά ευρωπαϊκά κράτη, πιθανόν διότι τα τελευταία αδυνατούν να καθορίσουν τα αντικείμενα που συνιστούν πολιτιστική κληρονομιά, ώστε να διεκδικήσουν την επιστροφή τους. Η δεύτερη Σύμβαση «Unidroit» αποτελεί νόμο του ιταλικού κράτους από το 1999 και δίδει τη δυνατότητα σε κράτος και πολίτες να αιτούνται την επιστροφή των κλαπέντων ή παρανόμως εξαχθέντων πολιτιστικών αγαθών. Ακολούθως, προτείνει μέτρα απαραίτητα για την πάταξη του φαινομένου, όπως είναι η συνεργασία των κρατών, η πλήρωση των κενών της ποινικής νομοθεσίας και η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας αναφορικά με τις αρχαιότητες.

Ο Λέκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιωάννης Ανδρουλάκης, ασχολήθηκε με τις ποινικές όψεις της διεθνούς διακίνησης πολιτιστικών αγαθών, ήτοι ειδικότερα με την αξιόποινη εξαγωγή και εισαγωγή πολιτιστικών αγαθών και ιδίως αρχαιοτήτων. Μετά από μια παρουσίαση του διεθνούς πλαισίου προστασίας, ανέδειξε τις αδυναμίες των υφιστάμενων συμβατικών κειμένων, που έχουν ως συνέπεια ότι κάθε χώρα αντιμετωπίζει το πρόβλημα σε μεγάλο ποσοστό με τους δικούς της, αυτόνομους κανόνες. Λαμβάνοντας αυτήν την διαπίστωση ως αφετηρία, ανέπτυξε στην συνέχεια τα επιμέρους αδικήματα του ν. 3028/2002 που αποσκοπούν ευθέως στην καταστολή της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών από κράτος σε κράτος, επισημαίνοντας ότι η έκταση προστασίας των Ελληνικών πολιτιστικών αγαθών, παρά την αυστηρότητα που διακρίνει τις εγχώριες διατάξεις, δεν μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική, πράγμα που συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την προεκτεθείσα ανομοιογένεια των επιμέρους εθνικών συστημάτων και την έλλειψη συναίνεσης ως προς την χάραξη μιας κοινής πολιτικής στο υπό συζήτηση πεδίο. Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα ανέφερε τα προσκόμματα που δημιουργεί στις διαδικασίες δικαστικής συνεργασίας η προϋπόθεση του διττού αξιοποίνου, την μη τιμώρηση σε άλλα κράτη της Ε.Ε. της διακίνησης Ελληνικών αγαθών προς τρίτες χώρες, και την μη κάλυψη από άλλα κράτη με τα μέσα του ποινικού δικαίου της παράνομης εισαγωγής αγαθών ξένων πολιτισμών στην επικράτειά τους.»

Ο Δικηγόρος - Δ.Ν. Ιωάννης Μοροζίνης αναφέρθηκε εκτενώς στο ζήτημα της πλάνης περί τη διάθεση αρχαιοτήτων στο πλαίσιο του διεθνούς ποινικού δικαίου. Όπως ανέπτυξε σχετικά, με το άρθρο 13 §4 του Ν. 3658/2008 θεμελιώνεται διεθνής δικαιοδοσία των ελληνικών ποινικών δικαστηρίων κατά την αρχή της παγκοσμίου δικαιοσύνης για «τα αδικήματα που προβλέπονται στις ποινικές διατάξεις του κεφαλαίου 9 του ν. 3028/2002». Η έκταση της εφαρμογής του άρθρου 55 Ν. 3028/2002, που προβλέπει μια διακεκριμένη περίπτωση αποδοχής προϊόντων εγκλήματος και αποτελεί την βασική διάταξη για την αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης των ελληνικών αρχαιοτήτων στην αλλοδαπή, επηρεάζει εμμέσως και την έκταση της διεθνούς ποινικής δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων, αφού το άρθρο 13 §4 Ν. 3658/2008 δεν καλύπτει τις περιπτώσεις που υπάγονται μόνο στο βασικό αδίκημα του άρθρου 394 ΠΚ. Ο δόλος της διακεκριμένης αποδοχής του άρθρου 55 σχετικά με την αξιόποινη προέλευση της αρχαιότητας προϋποθέτει βέβαιη γνώση ενός συμπλέγματος νομικών αξιολογικών εννοιών, που διαμορφώθηκαν βάσει της ελληνικής αντίληψης για τις αρχαιότητες, κατά την οποία αυτές είναι πράγματα εκτός συναλλαγής και ανήκουν exlege στο ελληνικό Δημόσιο. Διαπίστωσε, ωστόσο, ότι σε άλλες χώρες, ιδίως ευρωπαϊκές, υπάρχει μακρά παράδοση κατά την οποία τα πολιτιστικά αγαθά αντιμετωπίζονται ως εμπορεύματα. Αυτή η διάφορα αντίληψης μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική πλάνη, εφόσον ο αλλοδαπός δράστης δεν αντιλαμβάνεται με μια «παράλληλη εκτίμηση στη λαϊκή σφαίρα» ότι οι ελληνικές αρχαιότητες ανήκουν κατά κανόνα στο ελληνικό Δημόσιο και είναι πράγματα εκτός συναλλαγής. Κατέληξε δε, στο ότι τα κριτήρια καλοπιστίας που περιλαμβάνει η Σύμβαση Unidroit είναι ενδείκτες ειδικά προσανατολισμένοι στην διάγνωση αυτού του δόλου αποδοχής αρχαιοτήτων προερχόμενων από αξιόποινη πράξη.

Τέλος, ο Δικηγόρος – Δ.Ν. Γεώργιος Μπουρμάς μίλησε για το θέμα της παράνομης κατοχής μνημείου κατ’ άρθρον 59 Ν. 3028/2002 και τα τοπικά όρια των ημεδαπών ποινικών νόμων. Με δεδομένο ότι η ανωτέρω διάταξη δεν προσδιορίζει ρητώς τα τοπικά όρια εφαρμογής της, οδηγήθηκε στο ότι εν προκειμένω ισχύουν οι γενικές αρχές του Διεθνούς Ποινικού Δικαίου (άρθρα 5 επ ΠΚ). Στα πλαίσια αυτής της συλλογιστικής και λαμβάνοντας υπόψη την προτεραιότητα της αρχής της εδαφικότητας (άρθρο 5 ΠΚ), επεχείρησε μια λεπτομερή ανάλυση των νομοτυπικών στοιχείων της παράνομης κατοχής πολιτιστικών αγαθών καθώς και των δογματικών χαρακτηριστικών του εγκλήματος. Κατόπιν, έθιξε επιμέρους ζητήματα εφαρμογής του Ελληνικού ποινικού Δικαίου σε αντίστοιχες βιοτικές περιπτώσεις με στοιχεία αλλοδαπότητας, τόσο αναφορικά με την αυτουργική όσο και με την συμμετοχική πράξη σε όλα τα στάδια εκτέλεσης τους, ενώ εξέτασε παρεμφερή ζητήματα, χρησιμοποιώντας ως σχετικό κριτήριο επίλυσης τις ειδικότερες παραδοχές της ενεργητικής αρχής της προσωπικότητας (άρθρο 6 ΠΚ), της παθητικής αρχής της προσωπικότητας (άρθρο 7 ΠΚ), καθώς και της αρχής της παγκόσμιας δικαιοσύνης (άρθρο 8 ια ΠΚ).

Μετά τις ως άνω εισηγήσεις ακολούθησε ζωηρή συζήτηση με τους παρευρισκομένους, η οποία κατέδειξε την επιτακτική ανάγκη αφενός μεν για ευαισθητοποίηση των πολιτών και των αρμόδιων φορέων στην αντιμετώπιση του φαινομένου, αφετέρου δε για θαρραλέες νομοθετικές πρωτοβουλίες και ορθολογικότερη προστασία των πολιτιστικών αγαθών. Κλείνοντας, ο Πρόεδρος του Ινστιτούτου εξήγγειλε τη διενέργεια εκδήλωσης για τον Ευρωπαίο Εισαγγελέα τον Μάρτιο, 2016 καθώς και την πραγματοποίηση Διεθνούς Συνεδρίου στις 3 έως 5 Ιουνίου 2016 με πλούσια θεματολογία και διακεκριμένους συμμετέχοντες από Πανεπιστήμια της Ευρώπης, Αμερικής και Ασίας.

Ευαγγελία Σκλαβόλια

Δικηγόρος, LLM

Ομιλίες

Your text...

Φωτογραφίες

{gallery}eicli/meetings/2o_sunedrio_IEDPD{/gallery}

Αφίσα

Ενημερωτικό Σημείωμα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ

1Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

Με μεγάλη επιτυχία και αθρόα προσέλευση πραγματοποιήθηκε στις 4 Ιουνίου 2015 στο Αμφιθέατρο «Γιάννος Κρανιδιώτης» του Υπουργείου Εξωτερικών το 1ο Συνέδριο του νεοϊδρυθέντος Ινστιτούτου Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Ποινικού Δικαίου με θέμα «Οικονομικά Εγκλήματα και Διεθνές Ποινικό Δίκαιο», υπό την προεδρία του Καθηγητού κ. Χρίστου Μυλωνόπουλου και εισηγητές τον Ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου του Μονάχου Bernd Schünemann, τους Επίκουρους Καθηγητές της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτριο Κιούπη και Γεώργιο Τριανταφύλλου καθώς και τον Δ.Ν. Δικηγόρο Στέφανο Στανέλλο.

Βαρυσήμαντο χαιρετισμό στην εκδήλωση απηύθυνε ο Επίτιμος Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου και διατελέσας Εθνικός Συντονιστής κατά της Διαφθοράς Δρ Ιωάννης Τέντες, ο οποίος χαιρέτησε με ενθουσιασμό την ίδρυση του Ινστιτούτου, τη συμμετοχή διακεκριμένων Δικαστικών λειτουργών και νέων επιστημόνων και την επιλογή ενός τόσο επίκαιρου θέματος. Προέβη δε στη λογική και νομική σύνδεση του Διεθνούς Ποινικού Δικαίου και των οικονομικών εγκλημάτων της Διαφθοράς και της Φοροδιαφυγής και ευχήθηκε να συνδράμει το Ινστιτούτο την Πολιτεία στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο κατά της Διαφθοράς και της Απάτης, το οποίο αναφέρεται ποικιλοτρόπως σε θέματα Ευρωπαϊκού και Διεθνούς Ποινικού Δικαίου.

Ο Καθηγητής Χρίστος Μυλωνόπουλος στην εισαγωγική του ομιλία ανέδειξε τη σκοπιμότητα της ίδρυσης του Ινστιτούτου ως ανάγκη συμπόρευσης της ελληνικής ποινικής δικαιοσύνης με τη ραγδαία ανάπτυξη των ποινικών κανόνων σε διεθνές επίπεδο μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας, την δυνατότητα υπαγωγής της δικαιοδοτικής κρίσης του Δ.Ε.Ε. στη δικαιοδοτική κρίση του Ε.Δ.Δ.Α. και τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού ne bis in idem. Οι σημαντικές αυτές εξελίξεις συνοδεύονται από ακανθώδη ζητήματα, που αλλοιώνουν και απειλούν - ακόμη και με νόθευση - τη φυσιογνωμία του ποινικού δικαίου ως κλάδου προστατεύοντος και διασφαλίζοντος τις ατομικές ελευθερίες. Η με οποιοδήποτε τίμημα καταπολέμηση της εγκληματικότητας και επιδίωξη ασφάλειας στο εσωτερικό των κρατών, χωρίς το στήριγμα μιας  γενικώς αποδεκτής θεωρίας, τόνισε ο ομιλητής, η οποία θα παρέχει ασφάλεια δικαίου και θα εναρμονίζει τους διεθνείς κανόνες με τις γενικές αρχές του δικαίου των επιμέρους κρατών, αντανακλά την αρχή της αναρχίας στο πεδίο του διεθνούς ποινικού δικαίου και παρεμποδίζει την έλλογη ανάπτυξή του. Τέλος, προσδιόρισε το διττό σκοπό του Ινστιτούτου αφενός ως καλλιέργεια του διεθνούς ποινικού δικαίου και αφετέρου ως σημείου αναφοράς και εξέλιξης των νέων νομικών.

Ακολούθως, ο Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μονάχου Bernd Schünemann, αναπτύσσοντας τις ελάχιστες προϋποθέσεις υπεράσπισης στο Ευρωπαϊκό Ποινικό Δίκαιο, αναφέρθηκε στο λεγόμενο «οριστικό πακέτο δικονομικών δικαιωμάτων του κατηγορουμένου» της Ε.Ε., που περιλαμβάνει το τεκμήριο αθωότητας, το δικαίωμα σιωπής και την κατοχύρωση αποκλειστικά του δικαιώματος παρουσίας του. Επεσήμανε ότι η μέχρι τώρα ευρωπαϊκή νομοθεσία αποσκοπεί ουσιαστικά στη μεταφορά της νομολογίας του Ε.Δ.Δ.Α. στο δίκαιο της Ε.Ε., χωρίς, ωστόσο, να επιχειρούνται καινοτόμες λύσεις που ενισχύουν το κράτος δικαίου. Επέκρινε, επίσης, ο ομιλητής την περιστολή της αποτελεσματικής υπεράσπισης σε διεθνικές ποινικές διαδικασίες με την αντικατάσταση της απαίτησης του διπλού αξιοποίνου και της αρχής της μέγιστης δυνατής ωφέλειας από την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης και την ενίσχυση των οργάνων της ποινικής δίωξης μέσω της Eurojust και του σχεδιαζόμενου Ευρωπαίου Εισαγγελέα, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση της υπερασπιστικής πλευράς ούτε καν από τα μεμονωμένα νομοθετήματα της Ε.Ε. Τόνισε δε την επιτακτική ανάγκη για την εγγύηση μιας διασυνοριακής αποτελεσματικής υπεράσπισης προκειμένου να επιτευχθεί δικαιοκρατική  ισορροπία, όπως αυτή παρουσιάστηκε το 2006 στο «Συνολικό Σχέδιο για την Ευρωπαϊκή Ποινική Δικαιοσύνη», μέσω μιας θεσμικής αντιστάθμισης, συντιθέμενης από τον περιορισμό της αμοιβαίας αναγνώρισης, την ενδοευρωπαϊκή συγκέντρωση της αρμοδιότητας αποκλειστικά σε μια ανακριτική διαδικασία και τον διττό θεσμό του Ευρωπαίου Υπερασπιστή.

Ο Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτριος Κιούπης ανέλυσε το Ευρωπαϊκό Δικονομικό Πλαίσιο περί το Οικονομικό Έγκλημα. Μέσα από χαρακτηριστικά παραδείγματα, ανέδειξε τον προβληματισμό του διεθνικού, διασυνοριακού εγκλήματος, τελουμένου εντός του Χώρου Ασφάλειας Ελευθερίας και Δικαιοσύνης, μέσα από τέσσερα βασικά ερωτήματα: ποιος διώκει την αξιόποινη πράξη, ποιος την ερευνά, ποιος τη δικάζει και ποιος εκτελεί την απόφαση. Ο προβληματισμός εστιάστηκε στη διαμόρφωση ενός δικονομικού πλαισίου εντός του οποίου θα επιλύεται με τρόπο ικανοποιητικό το πρόβλημα της παράλληλης, ταυτόχρονης ή διαδοχικής δίωξης – έρευνας, εκδίκασης και εκτέλεσης από τις περισσότερες αρμόδιες αρχές των κρατών – μελών, προκειμένου να ανευρεθεί η ουσιαστική αλήθεια, να επιτευχθεί η απονομή δικαιοσύνης και να προστατευθούν τα δικαιώματα του κατηγορουμένου, δεδομένου ότι η σε ευρεία έκταση εναρμόνιση του ποινικού δικαίου δεν μπορεί να τοποθετηθεί στην έναρξη της διαδικασίας πολιτικής ενοποίησης αλλά στο τέλος της. Υπενθύμισε δε,  ότι το δικαστήριο που πρώτο εκδίδει αμετάκλητη απόφαση για μια υπόθεση παράγει δεδικασμένο για τα υπόλοιπα εμπλεκόμενα, και επεσήμανε τη σημασία που ενέχουν τα κριτήρια για την προτίμηση μιας δικαιοδοσίας, ο ρόλος της Eurojust και ο ρόλος του κατηγορουμένου.

Ο Επίκουρος Καθηγητής Γεώργιος Τριανταφύλλου ανέπτυξε το θέμα της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα υπό το πρίσμα του διεθνούς ποινικού δικαίου - τουτέστιν το ξέπλυμα μαύρου χρήματος με διεθνείς όψεις – αναφερόμενος στα τοπικά όρια ισχύος των ελληνικών ποινικών νόμων όταν η νομιμοποίηση λαμβάνει χώρα στην αλλοδαπή αλλά και στη δυνατότητα τέλεσης ξεπλύματος στην ημεδαπή όταν το βασικό έγκλημα έχει τελεστεί στην αλλοδαπή. Προβαίνοντας σε σύνοψη της ισχύσασας νομοθεσίας, ανέδειξε το έλλειμμα σύμμετρης εξέλιξης της νομοθεσίας σε σχέση με τις αρχές του διεθνούς ποινικού δικαίου και την αδικαιολόγητη διεύρυνση της ελληνικής ποινικής δικαιοδοσίας, ως αποτέλεσμα του αποσπασματικού χαρακτήρα των διατάξεων και της αποκοπής τους από το γενικό μέρος του ποινικού κώδικα. Αναπτύσσοντας δε την περίπτωση τέλεσης του βασικού αδικήματος στην αλλοδαπή, αναφέρθηκε στην προϋπόθεση του διπλού αξιοποίνου της εγκληματικής δραστηριότητας, επισημαίνοντας ότι λόγω του εξαρτημένου χαρακτήρα της νομιμοποίησης, προϋποτίθεται αναγκαστικώς ότι αυτή δεν μπορεί να υπάρξει, όταν με τον τρόπο και στον τόπο που αποκτήθηκε ήταν νόμιμη, και σε περιπτώσεις διαφορετικού νομικού χαρακτηρισμού ή δικονομικών ιδιαιτεροτήτων μεταξύ των εννόμων τάξεων.

Τέλος, ο Δικηγόρος Δ.Ν. Στέφανος Στανέλλος ανέπτυξε τη σχέση μεταξύ απαγορεύσεων αξιοποιήσεως αποδεικτικών μέσων και δικαστικής συνδρομής στα φορολογικά εγκλήματα, εκκινώντας από τη Σύμβαση περί αμοιβαίας δικαστικής συνδρομής επί ποινικών υποθέσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης που υπεγράφη στο Στρασβούργο την 20η.04.1959 και τέθηκες σε ισχύ το 1962. Ο διακρατικός θεσμός της δικαστικής συνδρομής θέτει εντόνως το ζήτημα του επιτρεπτού της αξιοποιήσεως των παρανόμως κτηθέντων αποδεικτικών μέσων, δεδομένου ότι η απόλυτη απαγόρευση του άρθρου 177 παρ. 2 του ελληνικού Κ.Π.Δ. δεν αποτελεί τον κανόνα σε διεθνές επίπεδο. Κοινή συνισταμένη αποτελεί το γεγονός ότι το κράτος που εκζητά οφείλει να λαμβάνει υπόψιν τις τυχόν ρήτρες αξιοποιήσεως που το κράτος, του οποίου ζητείται η δικαστική συνδρομή, μπορεί να θέσει και ότι το άρθρο 2α της ανωτέρω σύμβασης αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο άρνησης της δικαστικής συνδρομής στα φορολογικά εγκλήματα. Επί παρανόμως κτηθέντος αποδεικτικού υλικού, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει ο βαθμός συνέργεια του εκζητούντος κράτους στην απόκτηση του κρίσιμου υλικού, λαμβανομένου υπόψιν ότι αν αυτό αποκτήθηκε επιληψίμως αλλά με πρωτοβουλία και ευθύνη ενός ιδιώτη, είναι κατ’ αρχήν αξιοποιήσιμο.

Τα αναδεικνυόμενα στις ανωτέρω ομιλίες ακανθώδη ζητήματα καταδεικνύουν την αναγκαιότητα της ίδρυσης του Ινστιτούτου και τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει στους κόλπους της δοκιμαζόμενης ελληνικής κοινωνίας και στο διαρκώς μεταλλασσόμενο διεθνές πεδίο. Τον προσεχή Δεκέμβριο θα λάβει χώρα  μία ακόμα εκδήλωση σχετικά με το μείζον θέμα της προστασίας των αρχαιοτήτων στο πλαίσιο του διεθνούς ποινικού δικαίου και τα ζητήματα επαναπατρισμού τους, τον Απρίλιο 2016 θα πραγματοποιηθεί ημερίδα με θέμα τον θεσμό του Ευρωπαίου Εισαγγελέα, ενώ στις 3 έως 5 Ιουνίου 2016 διοργανώνεται Διεθνές Συνέδριο με πολυποίκιλη σύγχρονη θεματολογία.
                
Φωτεινή Π. Δημοπούλου
Δικηγόρος, LLM

Ομιλίες

{attachments}

Φωτογραφίες

{gallery}eicli/meetings/1o_sunedrio_IEDPD{/gallery}

Δημοσίευμα Ηaffington Post

Συνέδριο με θέμα τα οικονομικά εγκλήματα και το Διεθνές Ποινικό Δίκαιο

Δημοσιεύθηκε: 16/06/2015 8:01 μ.μ. EEST Ενημερώθηκε: 16/06/2015 8:02 μ.μ. EEST

 
To πρώτο Συνέδριο του Ινστιτούτου Ευρωπαϊκού και Διεθνούς Ποινικού Δικαίου, με θέμα «Οικονομικά Εγκλήματα και Διεθνές Ποινικό Δίκαιο» έγινε στο μεγάλο Αμφιθέατρο του υπουργείου Εξωτερικών, με την παρουσία διακεκριμένων καθηγητών, όπου συζητήθηκαν θέματα όπως νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, οικονομικό έγκλημα, απαγορεύσεις αξιοποίησης αποδεικτικών μέσων και δικαστική συνδρομή στα φορολογικά εγκλήματα κλπ.

Την εισήγηση έκανε ο πρόεδρος του Ινστιτούτου καθηγητής Χρήστος Μυλωνόπουλος με θέμα: «Η αποστολή του διεθνούς ποινικού δικαίου και οι προκλήσεις της σύγχρονης πραγματικότητας», ενώ στη συνέχεια μίλησαν διακεκριμένοι εκπρόσωποι της ποινικής θεωρίας, μεταξύ των οποίων και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μονάχου Bernd Schünemann.

Ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Καθηγητής Χρήστος Μυλωνόπουλος μίλησε για την «αποστολή του διεθνούς ποινικού δικαίου και τις προκλήσεις της σύγχρονης πραγματικότητας», ενώ τόνισε ότι, σκοπός του Ινστιτούτου δεν είναι μόνον η καλλιέργεια του διεθνούς ποινικού δικαίου, αλλά να καταστεί αυτό πόλος αναφοράς για τους νέους νομικούς με σεμινάρια και εφαρμογή του «e learning» σε συνεργασία με ξένα Πανεπιστήμια και Ινστιτούτα.

Χαιρετισμό απήθυνε ο επίτιμος Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κ. Ιωάννης Τέντες.

Περισσότερα: εδώ

Αφίσα

 

 

Φωτογραφίες

{gallery}discussion_protected_witnesses{/gallery}